UTRATA I ZNISZCZENIE PRZESYŁKI W TRANSPORCIE (CZ.II)

 

W przypadku powstania szkody w przewozie krajowym towarów gdzie zarówno miejsce załadunku jak dostawy ma miejsce na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej zastosowanie znajdzie ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2017 r.. poz. 1983).

 

I. Odpowiedzialność przewoźnika za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki.

Zgodnie z art.43 ust.1 ustawy prawo przewozowe „Jeżeli umowa lub przepis szczególny nie stanowią inaczej, czynności ładunkowe należą odpowiednio do obowiązków nadawcy lub odbiorcy.”

Zgodnie z art. 65 ust. 1 ustawy prawo przewozowe „Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki powstałe od przyjęcia jej do przewozu aż do jej wydania oraz za opóźnienie w przewozie przesyłki.”

Przewoźnik nie ponosi odpowiedzialności określonej w ust. 1, jeżeli utrata, ubytek lub uszkodzenie albo opóźnienie w przewozie przesyłki powstały z przyczyn występujących po stronie nadawcy lub odbiorcy, niewywołanych winą przewoźnika, z właściwości towaru albo wskutek siły wyższej. Dowód, że szkoda lub przekroczenie terminu przewozu przesyłki wynikło z jednej z wymienionych okoliczności, ciąży na przewoźniku.

Dla przykładu przewoźnik jest zwolniony od odpowiedzialności za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki, jeżeli utrata, ubytek lub uszkodzenie przesyłki powstały co najmniej z jednej z następujących przyczyn:

1. nadania pod nazwą niezgodną z rzeczywistością, nieścisłą lub niedostateczną rzeczy wyłączonych z przewozu lub przyjmowanych do przewozu na warunkach szczególnych albo niezachowania przez nadawcę tych warunków;
2. braku, niedostateczności lub wadliwości opakowania rzeczy, narażonych w tych warunkach na szkodę wskutek ich naturalnych właściwości;
3. szczególnej podatności rzeczy na szkodę wskutek wad lub naturalnych właściwości;
4. ładowania, rozmieszczenia lub wyładowywania rzeczy przez nadawcę lub odbiorcę;
5. przewozu przesyłek, które zgodnie z przepisami lub umową powinny być dozorowane, jeżeli szkoda wynikła z przyczyn, którym miał zapobiec dozorca.

Zgodnie z art.65 ust.4 Jeżeli przewoźnik na podstawie okoliczności danego wypadku wykaże, że utrata, ubytek lub uszkodzenie mogły powstać wskutek co najmniej jednej z przyczyn określonych w ust. 3, domniemywa się, że szkoda z nich wynikła.

Odpowiedzialność przewoźnika uwarunkowana jest faktem powstania szkody w określonym czasie. Przyczyny te nie muszą być przez nadawcę ani odbiorcę zawinione, dla zwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności wystarczy wykazanie, że szkoda pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z każdym działaniem albo zaniechaniem nadawcy lub odbiorcy.

II. Jak przewoźnik może się zabezpieczyć aby nie ponieść odpowiedzialności?

A.  Zgodnie z art.48 prawa przewozowego Przewoźnik może sprawdzić rzeczy, które nadawca oddaje mu do przewozu. przewoźnik zobowiązany jest do przestrzegania przepisów określających warunki wykonywania przewozów drogowych. W razie stwierdzenia, że przewóz określonych rzeczy w danych okolicznościach prowadziłby do naruszenia tych przepisów, przewoźnik powinien odmówić przyjęcia ich do przewozu

Korzystanie z tego uprawnienia pozwala przewoźnikowi:

• na ochronę jego interesów
• uniknięcia bezpodstawnych roszczeń dotyczących ubytku lub uszkodzenia przesyłki.
• wykryć ewentualne nieprawidłowości oraz wstrzymać przewóz.

Przewoźnik powinien dokonać sprawdzenia w obecności nadawcy. Przewoźnik jest zobowiązany poinformować nadawcę o planowanym sprawdzeniu przesyłki. Wynik sprawdzenia przesyłki zamieszcza się w liście przewozowym albo w dołączonym do niego protokole. Istotnym jest  aby egzemplarz takiego protokołu lub kopia listu z wynikiem sprawdzenia została przekazana nadawcy biorącemu udział w sprawdzeniu przesyłki. Zarówno protokół, jak i wzmianka na liście przewozowym powinny być podpisane przez przewoźnika oraz nadawcę bądź osoby zaproszone przez przewoźnika do sprawdzenia.

B. Kolejnym przepisem, który zawiera korzystne dla przewoźnika domniemania prawne, jest art.66 ustawy prawo przewozowe.

Przesłankami zastosowania domniemania z art. 66 ust. 1 są:

1. przyjęcie przesyłki przez przewoźnika bez sprawdzenia masy i ilości sztuk przesyłki w momencie nadania;
2. dostarczenie przesyłki bez śladów naruszeń;
3. nienaruszony stan plomb pochodzących od nadawcy (w odniesieniu do przesyłek przewożonych w zamkniętym środku transportowym).

Wniosek sprowadza się do tego, że: szkoda w przesyłce nie powstała w czasie od przyjęcia przesyłki do przewozu aż do jej wydania (domniemania braku związku czasowego z przewozem).

Drugie domniemanie (art. 66 ust. 2) odnosi się do szkód zaistniałych przy przewozie w kontenerze lub innym pojemniku transportowym nienaruszonym, zamkniętym przez nadawcę i z nienaruszonymi założonymi przez niego plombami.

Zgodnie z orzeczeniem Sądu Apelacyjnego w Katowicach:

„Osoba uprawniona, czyli z reguły odbiorca rzeczy, może jednak wykazać, że do szkody doszło w czasie przewozu. Jeśli taki dowód, możliwy do przeprowadzenia przy zastosowaniu wszystkich dostępnych środków, zostanie przedstawiony, uprawniony będzie miał względem przewoźnika roszczenie odszkodowawcze. Dowodem na okoliczność, że ubytek ilości nie nastąpił w czasie przewozu, może być komisyjny protokół liczenia, protokół rozładunku wagonu lub inny dokument pozwalający na ustalenie, jaka ilość przesyłki znajdowała się w wagonie w momencie jej odbioru i na wykluczenie możliwości powstania ubytku po odbiorze przesyłki (wyrok SA w Katowicach z 21 listopada 1990 r., I Acr 34/90, OSA 1991, nr 1, poz. 4).„

UWAGA:  Domniemanie prawne sformułowane w art. 66 ust. 2 odnosi się do każdego rodzaju szkody w przesyłce, czyli zarówno ubytku, jak i uszkodzenia przesyłki. Ze względu na przedmiot regulacji komentowany przepis nie dotyczy natomiast utraty przesyłki (wyrok SN z 4 kwietnia 1990 r., IV CR 1051/89, LexPolonica nr 320199).

Ustawa zwalnia przewoźnika od odpowiedzialności :

1. za ubytki naturalne ustalone zgodnie z obowiązującymi przepisami;
2. za ubytki zwyczajowo przyjęte – dotyczy to zmniejszenia się wagi (ciężaru, masy) przesyłek wywołane właściwościami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi.

III.      Utrata przesyłki – co dalej?

Zgodnie z art.  52.  ustawy prawo przewozowe Przesyłkę, która nie nadeszła do miejsca przeznaczenia wskazanego w liście przewozowym w ciągu 30 dni od upływu terminu przewozu, uważa się za utraconą.

Artykuł 69 ustawy prawo przewozowe stanowi, że:

1. Na żądanie uprawnionego przewoźnik stwierdza w liście przewozowym niemożność wydania przesyłki po upływie terminu określonego w art. 52, chyba że wcześniej stwierdzono nieodwracalny charakter utraty.
2. Jeżeli przesyłka zostanie odnaleziona w ciągu roku od wypłaty odszkodowania, przewoźnik powinien niezwłocznie zawiadomić o tym uprawnionego.
3. W terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2, uprawniony może żądać, aby wydano mu odnalezioną przesyłkę w jednym z punktów odprawy przesyłek za zwrotem otrzymanego od przewoźnika odszkodowania. W takim wypadku uprawniony zachowuje roszczenia z tytułu zwłoki w przewozie.
4. Jeżeli odnalezienie nastąpiło po upływie roku albo uprawniony nie zgłosił się w terminie określonym w ust. 3, przesyłka ulega likwidacji.

Wyjaśniając powyższe wskazać należy, iż:

1. Zaniechanie przez przewoźnika wykonania obowiązku zawiadomienia o odnalezieniu przesyłki, o którym mowa w  2, może spowodować powstanie obowiązku naprawienia szkody, jaką osoba uprawniona poniosła wskutek niemożliwości realizacji uprawnień określonych w tym przepisie
2. Uprawnienie, o którym mowa w ust.3 , może być jednak zrealizowane w terminie zawitym, co oznacza, że (niezgłoszenie żądania powoduje wygaśnięcie uprawnienia), który wynosi 30 dni od dnia otrzymania od przewoźnika zawiadomienia o odnalezieniu przesyłki i do którego dokonania przewoźnik jest zobowiązany niezwłocznie po odnalezieniu.

Podstawy prawne:

1. Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (Dz. U. z 2017 r.. poz. 1983 z późn.zm.).
2. Wyrok SA w Katowicach z 21 listopada 1990 r., I Acr 34/90, OSA 1991, nr 1, poz. 4.
3. Wyrok SN z 4 kwietnia 1990 r., IV CR 1051/89, LexPolonica nr 320199.

Informuję, że treści przedstawione na blogu nie stanowią interpretacji prawnej, porady prawnej ani nie są opinią prawną.Jeżeli potrzebują państwo profesjonalnej porady prawnej lub opinii, zapraszam do kontaktu drogą mailową, telefonicznie bądź osobiście pod adresem Kancelarii.